February 22(Wed), 2012
『ブラック企業と旧日本軍』(ワタミ化と東南アジア化)
先日、ワタミホールディングスの社長が自社で過労死させた女性の労災認定について『残念』という表現でツイートして炎上していた。月140時間以上の時間外業務を強いる労働環境ではブラック企業と言われても当然だ。
ただ、私はわが国の『ブラック企業』は、諸外国(途上国含む)の下請け低賃金労働とは異質な形質で進化したと考えている。
その一番の部分を端的に述べるのは難しいが、やはり時代が変わり、デフレ化、顧客のサービス、ニーズも大きく変わっているのに、新しい商品やサービスのフレームを模索するのではなくて、逆にこれでもかというくらいに従来の方法論をマンパワーでゴリ押しする点が共通していると思う。
穴の開いたバケツの穴を塞ぐのではなくて、漏れること覚悟でガバ入れで水を汲むのだ。そしてこの場合の水は使い捨ての労働者である。
某〇〇機営業販売会社は常に多数求人が出ているが、これも上記と同じだ。ノルマ達成できなければガラスの灰皿で殴ったり、数時間ゲキ詰めさせたり、営業先に話を聞いてもらえるまで待機させるようなストーカー行為を強いる、などなど
労働者が短期間で壊れて辞めることを前提に雇っている状態だろう。そして労働者側も『正社員』という従来の定型を求めて、ブラックと知っていても入ってしまう。悪い意味で上手い循環ができているのかもしれない。
しかし自分が諸外国の低賃金労働と日本のブラック企業が違う生態系の生物だと考えるのは、労働者使い捨ての部分ではない(使い捨ては途上国も酷い)
それは低賃金、長期労働なのに現場の労働のモラルハザードが起きていない点である。それどころか賃金低下、サービスの価格低下に反比例するかのように神経症的にサービスを特化させている印象すらある。これはわが国外食産業で象徴的だ。
途上国を含む海外旅行をしたことある人なら分かると思うが、低価格飲食店のサービスは雑である。厳密に言うと雑というより『セルフサービス的』という印象だろうか。
これは単純な現象で、低賃金労働では従業員のモチベーションが上がらず。その為に比例してサービスの質も落ちる。だからそのモラルハザード(手抜き)の萌芽を放置するより、セルフ形式で半オートメーション化したほうがいいので、結局の所、店員は無愛想だが低価格で自分で取って食べて、みたいな『東南アジア化』したサービス形態に均衡安定するのだろう。これは世界的な低価格外食産業サービス均衡例ではないだろうか。
しかし我が国の外食産業サービスは独自の進化を経ている。低価格化の価格競争に勝つため、さらに物的コストを必要としない従業員の『お客様サービス』を上乗せして対抗しようとする。その結果、低価格・低賃金なのに過剰サービスという単純な行動ファイナンスでは解析不能な現象が起きているのだ。何故、解析が不能なのかというと『従業員のモラルハザード』という低賃金長期労働に対して諸外国では不可避に起こるべき事態が、我が国では全く起きていないからである。ここで言うモラルハザードとはレジの金銭を盗むことなどではない、時々サボったり、手を抜いたり、休んだりする個々の労働者の適度な息抜きのことだ。それどころかサービスは完璧に徹底された様相すら見せている。これをわが国独自のガラパゴス生態系『ワタミ化』と銘銘したい。(従業員のモチベーションは明らかに低下しているだろうが、それが行為に現れない点が深い民族性を象徴していると思う)
しかしこれと類似する現象は今に始まったことではないだろう。補給も不十分な状態で行軍し数万の兵士が餓死したインパール作戦や、バンザイ突撃等々、上が無謀でも現場は死ぬまで頑張るのだ。馬鹿らしいと分かっていてもだ。
自分は、何度も同じような結論になるが、やはり現代においても、もしくは自分も含めて日本人の精神性は家父長的な村社会構造に根ざしているのではないかと思う。モラルハザードが良いとは思わないが、多くの労働現場で発現されない現状は『1人だけ違う行為をする』という事に対して、凄まじい心理的制約があるからだろう。村社会構造の組織では、集団の一員であるか否かが一番需要な問題で、合理性よりも形式にこだわる。エクセルでマクロを組んで飛ばし短縮するより、タイプ入力で逐次打ち込む方が可愛げがある部下だったり、清掃員を雇っている会社でも残業して雑巾がけでもしているほうが気に入られる。労働の細部機微にその集団に従属しているか否かを確かめる形式儀式があり、それが手書き書類だったり、ある階級以下の者はエレベーターを使わないことだったりする。そしてそれを拒否すると村の所属成員ではないとみなされ『村八分』にされる。労働環境に対する不満や、モラルハザードどころか定時に帰るだけで論外という現状だろう。『ミンナ、ガンバッテイルンダカラ』という理由でだ。
日本企業は高度成長期に農村から出てきた人員を吸い取る形で拡大してきた。だからわが国の企業文化は欧米と違い農村構造の映し鏡なのかもしれない。
そのような同調均衡で安定化しているのが日本の労働現場なのだろう。だから低価格・低賃金・過剰サービスという不気味な東洋の奇跡が実現したのかもしれない。不満にしろ、法的解決にしろ『村とは違う声』をあげる事ができないのだ。だから労働者は凄まじい負担を強いられても自身を責めたり、逆最適化してしまうケースすらある。そこで支配しているのは個人ベースの契約原理ではなく職場の『空気』なのだろう。劣悪な労働環境に対して不満の声をあげる事も、拒否することもできない。
ブラック企業の多くは、この形式儀式のフォーマットを上手く利用していると思う。従業員の反応の機微すべてをある種の家族愛的な家父長構造(一見体育会的)で囲い込んで、本来従業員が持つべき正常な契約ベースの労働/賃金権利感覚を麻痺させている。(どうしたんだ、みんな頑張ってるよ!ファイト、みたいな意味不明なアレである)
だが、これも1つの先送りだろう。太平洋戦争において万歳突撃が結局は破綻したように、ブラック企業のマンパワーゴリ押し戦術もいづれは破綻する。
日本人にモラルハザードは向かないかもしれないが、村組織の同調圧力を壊すには村の儀式とは違う声を上げる必要がある。法的な相談や交渉、また労務管理局の利用など外部と連携する形で労働者が自身の権利を主張する機会が重要だと自分は考えている。時々はこっそりサボるような、適度な息抜きも大切だ。自分の身は自分で守る意識も持とう。
インパール作戦のような死の行軍を止めるのは、私を含む労働者1人1人の『空気を破る』勇気なのかもしれない。
【追記1】自分は『労働者の権利保護』だけではなくて、日本の産業はマンパワーゴリ押しではもう持続困難だという面でも考えている。資源のない国なのだから、創造的な方向でフレーム転換しないと生き残れないのではないか。
【追記2】我が国で珍しく、『東南アジア型』の外食サービスが京都市にある。MKタクシーが運営している、MKバイキングだ。ランチバイキング計500円、店員のオバハンの愛想は悪いし、相席で隣にオッサンが座るなど、昨今の日本外食サービスでは見られない現象を垣間見れるが。飯は旨いい。それでいいと私は思う。(残したらガチでオバハンに怒られるよ^^)
【追記3】この村的な同調圧力は、『世間の目』という形でアウトサイダーを監視しているので、日本の治安がいいのはこの為かもしれません。一長一短ですね。
【追記4】こういった同調圧力による均衡状態は、ゲーム理論である程度は証明可能かもしれないが、私は中学の時に趣味で齧った程度なので忘れた。また勉強します
【追記5】体力の問題さえなければ、こういう家父長型激務組織は、馴染める人は結構居心地が良かったりするかも。まぁ、50過ぎたら体力が持たないでしょうが。
【祝】池田信夫Blog『モラルハザードと勤勉革命』でゴムホース大学が取り上げられました。http://ikedanobuo.livedoor.biz/archives/51775282.html
【参考書籍】
ブラック企業と旧日本軍の玉砕を胆略的に結びつけるのはナンセンスだが、この本は我々日本人の集団組織が陥りやすい過ちを当時の日本軍崩壊を分析して書いている。読んでいると民主党政権からカイシャに至るまで随所に現代組織でも思い当たるフシが出てくるので不思議だ。自分も仕事柄、旧日本兵の方とはよく話すが、『当時はそういう空気でしたからね』と説明されることが多い。『空気』という形のないものが、わが国の集団組織では合理性以上の力を持つのは昔から変わっていないようである。日本国内でマネジメント業務をするなら、MBAカリキュラムよりこういうわが国独自の民族性に根ざした集団心理を知っているほうが、最高に役に立つだろう。名著
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @karellen_orz
- Twitter / @gonten
- Twitter / @idgwa
- Twitter / @tanahhh
- Twitter / @fujii_toshiki
- Twitter / @sakurainco4
- Twitter / @hinadaichi
- Twitter / @renshenghaihai
- Twitter / @hinadaichi
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @cahier_gris
- Twitter / @seki
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @K0Ei
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @lambdadbmal
- Twitter / @sobayalization
- Twitter / @samurai_kyo1987
- Twitter / @sa233w
- Twitter / @hinadaichi
- Twitter / @ninnikusupe
- Twitter / @keisuke0521
- Twitter / @SO880
- Twitter / @nobu0709
- Twitter / @andymfreej
- Twitter / @shikeo
- Twitter / @nariyuki03
- Twitter / @yuki_naka18
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @44taku
- Twitter / @tomoarchi
- Twitter / @L_Nigen
- Twitter / @_kidn
- Twitter / @_kidn
- Twitter / @Utastm
- Twitter / @zzznamezzz
- Twitter / @satooooocy
- Twitter / @shuhei3000
- Twitter / @bikes_not_nukes
- Twitter / @BlackDogK8
- Twitter / @ukb0927
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @yuki_k_univ
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @stillsnash
- Twitter / @4891colo
- Twitter / @mino_mushi
- Twitter / @YJOG_SAN
- Twitter / @o2telefonica_2
- Twitter / @wanko_w
- Twitter / @Anen0k0_ji
- Twitter / @jibuta
- Twitter / @tomsdiner1
- Twitter / @rihitoendo
- Twitter / @dnaka9
- Twitter / @morimori_naha
- Twitter / @yanbow221
- Twitter / @TakaKen3672
- Twitter / @keishisan
- Twitter / @Roywords
- Twitter / @saiko_os
- Twitter / @P_Peita
- Twitter / @TAK_S358
- Twitter / @dai_1976
- Twitter / @05ao
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @takeuchi_gr
- Twitter / @hanamizugunso
- Twitter / @sheri_celine
- Twitter / @KoriYumesuke
- Twitter / @ClothSack
- Twitter / @dempacat
- Twitter / @hidechii
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @tana1211
- Twitter / @satooooocy
- Twitter / @SpaceFujisan
- Twitter / @rang1984
- Twitter / @masas_
- Twitter / @Yumotti00
- Twitter / @kazouille
- Twitter / @upperlimit13
- Twitter / @djyudetaro
- Twitter / @leveldrive
- Twitter / @hunhunnn
- Twitter / @Doragonsyoten
- Twitter / @shilva
- Twitter / @anz077
- Twitter / @Selaby
- Twitter / @Hiroyuki_LTN
- Twitter / @anizyadesu
- Twitter / @haraajukku
- Twitter / @makok_makok
- Twitter / @hotel_illness
- Twitter / @sawday
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @henna_ikimono
- Twitter / @Zombie0306
- Twitter / @sumire_unipro
- Twitter / @junnnnnnne
- Twitter / @morchan844
- Twitter / @munaduki_hajime
- Twitter / @Metalhighwind
- Twitter / @koganemusy
- Twitter / @ha6ru9ki
- Twitter / @moriyumi0721
- Twitter / @maetea
- Twitter / @Dark_Evangeline
- Twitter / @Kutaron
- Twitter / @sfz_tan
- Twitter / @makaronikinako
- Twitter / @endlessfamine
- Twitter / @yunfapoim
- Twitter / @shizuoka1982
- Twitter / @ken50106
- Twitter / @shun_oka
- Twitter / @uuuuuuuuuuuuu
- Twitter / @uvcat6618
- Twitter / @usugumori
- Twitter / @0toae0
- Twitter / @fujii_toshiki
- Twitter / @tsubuyakibugyou
- Twitter / @beenorange
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @u5surf
- Twitter / @toto_pa
- Twitter / @m8oakl
- Twitter / @posi0202
- Twitter / @masamuneou
- Twitter / @easygoinghiroki
- Twitter / @girlyshow22
- Twitter / @hiroling9
- Twitter / @twtenio
- Twitter / @oyakata_oton
- Twitter / @K2TMN
- Twitter / @mizuka123
- Twitter / @Hydero2d
- Twitter / @clausemitz
- Twitter / @ygyshts
- Twitter / @satokom
- Twitter / @TKs11
- Twitter / @Mayanotopgun
- Twitter / @hiro0053b
- Twitter / @SpyworkS
- Twitter / @kumioctober
- Twitter / @tomi7ga
- Twitter / @Safran2501
- Twitter / @yamattoi
- Twitter / @ttt_untan
- Twitter / @the_lifeisagame
- Twitter / @masajora
- Twitter / @tizujin
- Twitter / @kobiwa_net
- Twitter / @serotta_k
- Twitter / @manahii
- Twitter / @gomes0518
- Twitter / @yamajirou1964
- Twitter / @akimatsu0705
- Twitter / @RiverRing
- Twitter / @BassPEN
- Twitter / @skskmkh
- Twitter / @asuka0509
- Twitter / @shige_death
- Twitter / @h_tatsuki
- Twitter / @bokoprin
- Twitter / @t0t08
- Twitter / @nakonekocat
- Twitter / @nelyo3
- Twitter / @dojiemon3615
- Twitter / @Baron_of_66
- Twitter / @QJ
- Twitter / @Shincyang
- Twitter / @kei_sugino
- Twitter / @miz_shiba
- Twitter / @MichiKaifu
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @L_Nigen
- Twitter / @amiiiiiiiiiiii
- Twitter / @Ken1_Horie
- Twitter / @maStrength
- Twitter / @komakouu
- Twitter / @econokinawa
- Twitter / @yumaog168
- Twitter / @okdmkt
- Twitter / @_prag_
- Twitter / @amadec
- Twitter / @dentsu
- Twitter / @tsx
- Twitter / @napo_3
- Twitter / @lrig_araveug
- Twitter / @BlackFox17
- Twitter / @M_alliavin
- Twitter / @Shinoppe
- Twitter / @hanguro
- Twitter / @noro_boy
- Twitter / @oyamadayuki
- Twitter / @harappa5
- Twitter / @NIMAN_tenpa
- Twitter / @tsuratama
- Twitter / @tchangeT
- Twitter / @NastyQueenie
- Twitter / @shooterhiro
- Twitter / @NastyQueenie
- Twitter / @aohai666
- Twitter / @CottonCanBy
- Twitter / @omurai
- Twitter / @ishibashits
- Twitter / @sayama_yuki
- Twitter / @nisesuka
- Twitter / @hana555momo
- Twitter / @xskier99
- Twitter / @nisesuka
- Twitter / @simachi
- Twitter / @damedom
- Twitter / @yosuko_kukur
- Twitter / @ariysk
- Twitter / @yosuko_kukur
- Twitter / @genjibosi
- Twitter / @ossann166
- My Bookmark - 2012/02/23(木)の出来事
- Twitter / @cjm0610
- Twitter / @kyougetu
- Twitter / @gokigen_man
- Twitter / @tyataro
- Twitter / @klinton_onishi
- Twitter / @culturepot
- Twitter / @phantom_shell
- Twitter / @marebitoedition
- Twitter / @jiiiiiiin
- Twitter / @Clothroad
- Twitter / @iirotyas
- Twitter / @morokataben
- Twitter / @isoya_samikazo
- Twitter / @horoumi
- Twitter / @ymkoubou
- Twitter / @konchwi
- Twitter / @konchwi
- Twitter / @14_kan
- Twitter / @HatiYagi
- Twitter / @norizou4
- Twitter / @Rima_tk
- Twitter / @enagoya
- Twitter / @ayakomuro
- Twitter / @majin55
- Twitter / @TMW213
- Twitter / @sorakumo63
- Twitter / @yh0619
- Twitter / @yamadacsa
- Twitter / @tneco
- Twitter / @Tokosa_y
- Twitter / @neko_inukai
- Twitter / @nn1976
- Twitter / @katzkawai
- Twitter / @neet_master
- Twitter / @god_hand_1007
- Twitter / @beerhole
- Twitter / @xenon1212
- Twitter / @nemunekoyuki
- Twitter / @goku2956
- Twitter / @raramenman
- Twitter / @yuuyatakamura
- Twitter / @KatagiriSo
- Twitter / @millowisp
- Twitter / @liederausmyrten
- Twitter / @torshim
- Twitter / @babydaemons
- Twitter / @hitononaka
- Twitter / @leiarai
- Twitter / @vivid_blue25
- Twitter / @yansi_songbird
- Twitter / @atu4
- Twitter / @neonblue_
- Twitter / @yuu_taka
- Twitter / @usadaneko
- Twitter / @stotoru
- Twitter / @dangoda
- Twitter / @marchbit
- Twitter / @gelicox
- Twitter / @jisseikatu
- Twitter / @ayasugi
- Twitter / @oidonohama
- Twitter / @noritadakato
- Twitter / @mizueuzim
- Twitter / @etcetra
- Twitter / @zubora83
- Twitter / @ryj038
- Twitter / @yoidore_DX
- Twitter / @c0w0s
- Twitter / @bouche
- Twitter / @R_typus
- Twitter / @hiro98se
- Twitter / @MrYukicks
- Twitter / @luntaro
- Twitter / @katokazu
- Twitter / @enu_ei
- Twitter / @mykn911
- Twitter / @tomihisatei
- Twitter / @feat908
- Twitter / @miyakeshi
- Twitter / @ytktommy
- Twitter / @artmas01
- Twitter / @daijapan
- Twitter / @happykamekame
- Twitter / @primroses_
- Twitter / @nikonekon
- Twitter / @norfolk70
- Twitter / @kujiranijino757
- Twitter / @transpersonal73
- Twitter / @colibri573
- Twitter / @jpspiritz
- Twitter / @oyster_hagino
- Twitter / @Joel_0011
- Twitter / @mockward707
- Twitter / @Taguts
- Twitter / @astro69z
- Twitter / @askoma
- Twitter / @piro0316
- Twitter / @shinsainikatho
- Twitter / @moritatakahide
- Twitter / @don070104
- Twitter / @kujiranijino757
- Twitter / @pudding_purin1
- Twitter / @Part_Org_Moka
- Twitter / @onetweb
- Twitter / @yakkun1582
- Twitter / @metanaca
- Twitter / @borderbear321
- Twitter / @capy_capy
- Twitter / @Team_O_Zappa
- Twitter / @miyanomori321
- Twitter / @yoko04
- Twitter / @As_aMS
- Twitter / @butuyokuannex
- Twitter / @TRIAL_8
- Twitter / @okamoto516
- Twitter / @Daichi__Sato
- Twitter / @ikuko_Green
- Twitter / @hibikarin
- Twitter / @hasu_taro
- Twitter / @siroken2
- Twitter / @DTLOD
- Twitter / @sho_rin_ken
- Twitter / @yanhako
- Twitter / @tkht_st
- Twitter / @boocoro
- Twitter / @papatana
- Twitter / @monmon_katsu
- Twitter / @yoshi2013
- Twitter / @hisai_chibita
- Twitter / @suzuken
- Twitter / @inaken816
- Twitter / @tomoooonori
- Twitter / @blue_mr_4
- Twitter / @ennmado
- Twitter / @_____zoe_____
- Twitter / @zio_line
- Twitter / @Syaft_Vacikal
- Twitter / @chocolat758
- Twitter / @AtsushiShibata
- Twitter / @m5k2_hasse
- Twitter / @aimiele
- Twitter / @triton1024
- Twitter / @yuugumodaidai
- Twitter / @smi_kmi
- Twitter / @hn_sn
- Twitter / @u5_sumiwo
- Twitter / @taichiwest
- Twitter / @kanju
- Twitter / @28913013
- Twitter / @kazu0915
- Twitter / @elevenplat
- Twitter / @tamla3121
- Twitter / @kozologue
- Twitter / @shiroani
- Twitter / @kumasie2
- Twitter / @k_chikaraishi
- Twitter / @naghbIQtIqHom
- Twitter / @DDkong1310
- Twitter / @omusubitabetai
- Twitter / @Ne_Tosan
- Twitter / @issei_ogura
- Twitter / @sasohnaoyuki
- Twitter / @yamayomu
- Twitter / @GKmuryoku
- Twitter / @hadouhouzubobo
- Twitter / @28913013
- Twitter / @masainsunin
- Twitter / @atamaitaize
- Twitter / @dik_w
- Twitter / @n_coming_soon
- Twitter / @roukodama
- Twitter / @kazu0915
- Twitter / @hnw_earlybird
- Twitter / @corcoral
- Twitter / @PandaShotaro
- Twitter / @oyster_hagino
- Twitter / @inakaprince
- Twitter / @masahirok_jp
- Twitter / @alexfcc
- Twitter / @yoshiii3
- Twitter / @pudding_blosso
- Twitter / @umasugiru0804
- Twitter / @MasayukiOsada
- Twitter / @stoneMhill
- Twitter / @Kumametal
- Twitter / @Takahiro_1000
- Twitter / @pangaia5048
- Twitter / @scsku329
- Twitter / @gudachan
- Twitter / @rkomatsuzaki
- Twitter / @emc2chloe
- Twitter / @hi_sei
- Twitter / @snowncoral
- Twitter / @FloconBlanche
- Twitter / @dabuchin
- Twitter / @kaoesu
- Twitter / @blackdesign
- Twitter / @kiireryutaaaa
- Twitter / @katsudonyoufuu8
- Twitter / @studioarda
- Twitter / @hkmurakami
- Twitter / @Terry_is_seeker
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @Lobliquidens
- Twitter / @asianplastic
- Twitter / @k2nr_
- Twitter / @katanokazuhito
- Twitter / @mamorufujishiro
- Twitter / @chiporo52tk
- Twitter / @takei_masahiro
- Twitter / @sint_aro
- Twitter / @daraku48
- Twitter / @Ryo_Mrkm
- Twitter / @tanto_mic
- Twitter / @phantom_shell
- Twitter / @freneko1015
- Twitter / @isuta
- Twitter / @m_mitiru
- Twitter / @shoken528
- Twitter / @maru_yohei
- Twitter / @polaris82
- Twitter / @ak_ysh
- Twitter / @KAZEEEZ
- Twitter / @bonehookj
- Twitter / @dardada
- Twitter / @riddlen_sloth
- Twitter / @yanchamark
- Twitter / @kojounokomonjo
- Twitter / @haruto5454
- Twitter / @km344hide
- Twitter / @Party_Time_
- Twitter / @karqsf2012
- Twitter / @shiro_i_hito
- Twitter / @toltaroppo
- Twitter / @hirakuogino
- Twitter / @Divine__Wind
- Twitter / @anasoooo
- Twitter / @tyuzo1978
- Twitter / @Joxter
- Twitter / @fh7129
- Twitter / @Shigeru_Romeo
- Twitter / @naritayakomando
- Twitter / @HAL_J
- Twitter / @kzoo029
- Twitter / @toiro
- Twitter / @2010shakespeare
- Twitter / @ksaki624
- Twitter / @nyankonya
- Twitter / @haboo15
- Twitter / @toiro
- Twitter / @bluenote0303
- Twitter / @tori_jyunsyou
- Twitter / @JapanHots
- Twitter / @kuroya_blue
- Twitter / @kkookie
- Twitter / @dagasi
- Twitter / @ymn
- Twitter / @bekatsumi
- Twitter / @iequal11
- Twitter / @toyjune
- Twitter / @camiyuca
- Twitter / @Komamiyan
- Twitter / @kentarkentar
- Twitter / @Lawrence_Gennai
- Twitter / @taiso22sai
- Twitter / @yusuke_linus
- Twitter / @ntalol
- Twitter / @ntalol
- Twitter / @starsa1125
- Twitter / @Davy5524
- Twitter / @kachishu
- Twitter / @nonstopmasashit
- Twitter / @cockeye246
- Twitter / @fudu
- Twitter / @ykwww
- Twitter / @gurepa1989
- Twitter / @12648430
- Twitter / @doriaika
- Twitter / @battleheater
- Twitter / @menbouseikatu
- Twitter / @masumasuo_0911
- Twitter / @NETKEYCOM
- Twitter / @nn1974
- Twitter / @ichi_03
- Twitter / @asasio
- Twitter / @stone1999
- Twitter / @_asiato
- Twitter / @timbitz_1988
- Twitter / @messengerm1
- Twitter / @wordsmith_kyoto
- Twitter / @hiroshao6097
- Twitter / @tuyoty
- Twitter / @KenURT
- Twitter / @think_TheDefee
- Twitter / @tesima
- Twitter / @sechan02
- Twitter / @_cosmic_voyage_
- Twitter / @super_richman
- Twitter / @moapa
- Twitter / @eroba
- Twitter / @osenbeipan
- Twitter / @tanapro
- Twitter / @kameiabduljabba
- Twitter / @g_kinoko
- Twitter / @meilavi
- Twitter / @kazki_h
- Twitter / @tky2k
- Twitter / @yg_tw
- どもです。 - 2012年02月23日のツイート
- Twitter / @JOLLYeeic
- PapayanPapayan - 2012年02月23日のツイート
- Twitter / @leobard717
- Twitter / @2035
- ネット世界のスナイパー - 本日の☆老舗ネタサイト「pya!」が自宅...
- Twitter / @gunita
- Twitter / @tensaisatobon
- Twitter / @indigoblue88
- Twitter / @KKGTR
- Twitter / @mondedaite
- Twitter / @kyamuu
- Twitter / @aotanisaburou
- Twitter / @sironeko_miiko
- Twitter / @vivafidel1959
- Twitter / @achafujii
- Twitter / @popo_arata
- Twitter / @alreadypoll
- Twitter / @kanzoubugyou
- Twitter / @negicheco
- Twitter / @Natsume_yoga
- Twitter / @shojilab
- Twitter / @omax01
- 宮台教授の就活原論
- Twitter / @RaTTiE
- Twitter / @yukutoshikuru
- Twitter / @ani1496
- Twitter / @novoBembe
- Twitter / @tamuuu36
- Twitter / @hnananh
- Twitter / @hiro_kondo
- Twitter / @noisysy
- Twitter / @masaosaito
- Twitter / @istochnikov
- Twitter / @kaiengjnmjgpjnp
- Twitter / @a_wish_ct
- Twitter / @haru_531
- Twitter / @hrktd
- Twitter / @kuronzero
- 適当!カードサイト運営者日記 - 人気記事から学ぶ
- Twitter / @negxi
- Twitter / @futanacchi
- Twitter / @Cigeki
- Twitter / @dancehirotuka
- Twitter / @gosan5553
- モラルハザードが防止できない日本
- Twitter / @MaZhanshan
- Twitter / @tabbata
- Twitter / @toru1973
- Twitter / @JapanHots
- Twitter / @negishirengo
- Twitter / @cui4ying1
- Twitter / @hurumori
- Twitter / @mirrordice
- Twitter / @sai_crystal
- Twitter / @kiri347
- Twitter / @CC4U3110
- Twitter / @hotori_SION
- Twitter / @kigyoukeiei
- Twitter / @tkymism
- Twitter / @hikobayashi9
- Twitter / @suguru112210
- Twitter / @chuchuchuchuta
- Twitter / @yone1969
- Twitter / @uranux_jp
- Twitter / @tohituka
- Twitter / @inakkstein
- Twitter / @tatakuho
- Twitter / @I_Ikenogami
- Twitter / @k___hara
- Twitter / @Kozen_Sato
- Twitter / @Kozen_Sato
- Twitter / @senpookyaku
- Twitter / @mityuru
- Twitter / @Kozen_Sato
- Twitter / @westul6
- Twitter / @KenSoghor
- Twitter / @__nobutaka
- とある青二才の斜方前進 - 作ってなんぼ、捨ててなんぼ!〜作ったも...
- Twitter / @i_nobutaka
- Twitter / @the_red315
- Twitter / @glycinemax_
- Twitter / @matsushima_y
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @ninnikusupe
- Twitter / @onmyowno6
- Twitter / @charlie_ting
- Twitter / @h_okazaki
- Twitter / @netdandy
- Twitter / @9muta
- Twitter / @karmacoma2
- Twitter / @Clancyy10
- Twitter / @isopk16
- Twitter / @belieberb4
- Twitter / @imsotr5
- Twitter / @sacchi
- Twitter / @takashi3910
- Twitter / @kakkou0412
- Twitter / @hottyan10
- Twitter / @fujifujisaki
- Twitter / @abolenat8
- Twitter / @440t
- Twitter / @ayshaaaax2
- Twitter / @nerdn0
- Twitter / @enginearsmith
- Twitter / @mugen_avalon
- Twitter / @Z09_yoshi
- Twitter / @sibajyo
- Twitter / @montehiroshi
- Twitter / @kikai_jiro
- Twitter / @countersong
- Twitter / @shinya_ue
- Twitter / @shinya_ue
- Twitter / @theta_k11
- Twitter / @masataka_2001
- Twitter / @illprezyj0
- Twitter / @ethicalb4
- Twitter / @deucesnt2
- Twitter / @ordoj1
- Twitter / @Haraii
- Twitter / @guzmant9
- Twitter / @michaelzm1
- Twitter / @pradiptao1
- Twitter / @sktwsgn
- Twitter / @tanipyongachoon
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @gitiko
- Twitter / @sweetestmg2
- Twitter / @raycraft1947
- Twitter / @So_Oda
- Twitter / @sutoko
- Twitter / @texturey
- Twitter / @Black_1109
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @Tettsulini_S
- Twitter / @chibasports
- Twitter / @reverse_a
- Twitter / @sky_y
- Twitter / @allergen126
- Twitter / @kametaman
- Twitter / @pierre_tanaka
- Twitter / @tomozou_13
- Twitter / @piyo_xx
- Twitter / @i_nobutaka
- Twitter / @daidaiboushi
- Twitter / @bokoprin
- Twitter / @south_ws
- Twitter / @rideigan
- Twitter / @ai_777
- ゴムホース大學 - 新社会人に贈る言葉『ノンワーキングリッチとグロ...
- コッソリのぞき見ブログ - 歴史人口学で見た日本 速水融